Otistik Çoçuklar İçin Davranışsal Eğitim Programı (OÇİDEP)

Otistik Çoçuklar İçin Davranışsal Eğitim Programı (OÇİDEP)

Otistik Çoçuklar İçin Davranışsal Eğitim Programı (OÇİDEP)

  • 27 10 2019
  • Özel Eğitim Koçum

OÇİDEP'İN TEMELLERİ VE ÖZELLİKLERİ:

EYDE PROGRAMLARI

Eyde Programların Özellikleri:

Otistik Çocuklar İçin Davranışsal Eğitim Programı (OÇİDEP) bir erken ve yoğun davranışsal eğitim (EYDE) programıdır. EYDE ( EIBI:Early and Intensive Behavioral Intervention) programları, yarım yüzyılı aşkın bir süre önce Amerika Birleşik Devletleri'nde Ivar Lovaas tarafından uygulamalı davranış analizine (UDA) dayalı geliştirilmiştir. EYDE programlarının otizmli çocukların gelişimi üzerindeki etkileri çok sayıda araştırmayla gösterilmiştir. Bu araştırmaların bulgularına, bu bölümün ilerleyen bölümlerinde yer verilmiştir. EYDE yaklaşımına dayalı programların belli başlı özellikleri şöyle sıralanabilir:

Erkenlik: EYDE programlarının hedef kitlesi, özel eğitimde erken ve okul öncesi eğitim dönemi olarak kabul edilen 0-8 yaş arası dönemdeki otizm tanılı çocuklar olup, eğitime dört yaştan önce başlanması yeğlenir.

Yoğunluk: Haftada en az 20 saat süreyle eğitim hedeflenir. Davranışsallık: Eğitim UDA'ya dayalı olup, eğitim'de otizm tüm yetersizlik alanlarına yönelik kapsamlı bir davranışsal müfredat uygulanır.

Kesintisizlik: eğitim kesintiye uğramaması büyük önem taşır; dolayısıyla, haftada en az 5 gün, yılda 12 ay eğitim önerilir. Bireysellik: En az 6 ay süreyle bire-bir eğitim ağırlıklı uygulama yeğlenir; çocuğun bireysel özellikleri doğrultusunda aşamalı olarak küçük ve büyük grup eğitimine başlanır.

EYDE programlarının etkinliğine ilişkin olarak Lovaas 1987 tarafından gerçekleştirilen ilk araştırmanın sonuçları en az iki yıl, haftada 40 saat EYDE hizmeti alan deney grubundaki çocukların daha az yoğun davranışsal eğitim alan ve bu tür bir eğitim hiç almayan kontrol gruplarındaki çocuklara göre daha fazla ilerlemeler kaydettiklerini göstermiştir. Deney grubundaki çocukların %47'si normal zeka sınırlarına ulaşmış, otistik özelliklerden kurtulmuş ve kaynaştırma ortamlarına eğitim almaya başlamıştır.

Lovas'ın araştırılması, gerçek uygulama ortamlarının özelliklerini yansıtmadığı için eleştirilmiştir. Bu eleştirilere yanıtlar  nitelikteki en kapsamlı çalışmalara örnek olarak, Perry ve meslektaşları (2008;2011) tarafından Kanada'nın Ontario eyaletinde yürütülen bir dizi çalışma verilebilir. Bu çalışmalarda, yaşları 2 ila 7 arasında değişen 332 otizmli çocuk yer almıştır. Araştırma katılımcılarında otizm tanısı dışında hiçbir ölçüt aranmamıştır. Dolayısıyla çalışmaya, ileri derecede zihinsel yetersizliğe sahip olan çocuklar dahil olmak üzere otizm Spektrum bozukluğu nun her düzeyinden çocuk kabul edilmiştir. Bu çalışma kapsamında sunulan EYDE hizmetleri 20 farklı merkezde yürütülmüş olup, uygulama ve danışmanlık hizmeti özellikleri merkezlere göre önemli farklılıklar göstermiştir. Yürütülen çalışmalarda çocukların eğitime başlama yaşı, zeka düzeyi, uyumsal becerileri ve otistik özelliklerinin yoğunluğu incelenmiştir. Bulgular EYDE hizmeti alan çocukların %11'inin normal işlevsellik düzeyine ulaştığını, %45'inin ise büyük ilerlemeler gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular EYDE programının gerçek uygulama ortamlarında ve farklı özelliklere sahip otizmli bireylere de başarı ile yürütübileceğini gösterme açısından büyük bir öneme sahiptir.

Perry ve arkadaşlarının  çalışmalarında elde edilen bağlantısal bulgular, EYDE'ye başlandığında daha küçük yaşta ve daha yüksek gelişimsel düzeyde olanların; ayrıca, daha uzun süre EYDE hizmeti alanların en fazla ilerleme gösterdiği yönündedir.

EYDE programlarının etkilerini sınayan deneysel araştırmaların bulgularını bütüncül bakış açısı ile tekrar analiz etmek amacıyla çeşitli sistematik değerlendirme çalışmaları yürütülmüştür.(Elvedik ve diğ.,2009; Elvedik ve diğ., 2010;Peters-Scheffer, Didden, Korzilius ve Sturmey 2011; Reichow ve Wolery, 2009; Warren ve diğ., 2011). Peters-Scheffer ve diğerleri (2011)tarafından yürütülen meta-analizi çalışmasında, EYDE programların etkilerini inceleyen öntest-sontest ve kontrol grup karşılaştırmalı 11 deneysel araştırmada yer alan 344 otizmli çocuklarda elde edilen veriler tekrar analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, EYDE programlarına devam eden otizmli çocukların zihinsel, iletişimsel ve uyumsal becerilerinde başka programlara devam eden çocuklara kıyasla çok daha önemli ilerlemeler olduğu belirlenmiştir.

OÇİDEP kapsamında yer alan öğretim alanları şunlardır:

1.Taklit becerileri: Tek basamaklı taklit, yüz hareketlerinin taklidi, iki basamaklı taklit ve gömülü taklit.

2. Eşleme ve sınıflama üç ve iki boyutlu eş olan ve olmayan nesneleri eşleme, sınıfa göre eşleme, ayırma ve siniflama.

3.Oyun: Tek basamaklı oyun, çok basamaklı oyun ve gömülü oyun

4. Alıcı dil: Tek ve iki basamaklı alıcı dil becerileri.

5. Adına tepki verme

6. İfade edici dil: Jestsel, sözel ve görsel iletişim becerileri.

7. Ortak dikkat: Ortak dikkat girişimine tepki verme ve ortak dikkat başlatma.

8.Tuvalet becerileri

9. Soyunma-giyinme becerileri 10.Beslenme becerileri

11.Blog becerileri.

12.Adı söylenen nesneyi ve eylemi belirleme

13.İşitilen sesin kaynağını belirleme

14. El becerileri: Çizim yapma ve makasla kesme

15. Kavramlar: Renk kavramı, şekil kavramı ve zıtlık kavramı

Dünyada EYDE hizmeti sunan öncü kurumları örnek olarak şu kurumlar verilebilir:

*Autism Partnership, ABD:

www.autismpartnership.com

*CARD (Center for Autism and Related Disorders), ABD: www.centerforautism.com

*Lovaas Institute, ABD:

www.lovaas.com

*The NOVA Institute for Children with Developmental Disorders, Norveç:www.novaautism.com

*WEAP (Wisconsin Early Autism Project), ABD:www.wiautism.com

EYDE Programının Etkilerine İlişkin Araştırmalar

Alannyazında EYDE uygulamalarına ilişkin yürütülmüş olan toplam 43 araştırmaya rastlanmıştır. Bu araştırmaların 27'si betimsel-bağıntısal  16'sı ise deneysel araştırma özelliği göstermektedir. Bu araştırmaların yürütüldüğü ülkeler ABD, Avustralya, Hong Kong, İngiltere, İsrail, Kanada, Norveç ve Malezya dır.