Özel Öğrenme Güçlüğü (Disleksi)

Özel Öğrenme Güçlüğü (Disleksi)

Özel Öğrenme Güçlüğü (Disleksi)

  • 04 07 2018
  • Özel Eğitim Koçum

Disleksi özel öğrenme güçlüğü olarak tanımlanır. Çocuğun zekası normal veya normalinde üstünde olur ancak dinleme, düşünme, kendini ifade etme, algılama, matematik becerisi, okuma, yazma becerilerinin tamamında yaşıtlarına oranla zekasında başarı seviyesi düşüktür.

Çocuklar öğrenme veya algılama yeteneğini keşfettiği anda, öğrenme güçlüğü çekebilir. Bir ebeveyn çocuğunun diskleksi olup olmadığını, ilk zamanlarda anlamayabilir. Çocuğa eğitim verildiği takdirde, kendini geliştirmek ister ve bazı şeyleri başarabilir. Eğitim sürecinin dışında öğrenme güçlüğü yeniden ön plana çıkabilir ve yaşadığı süreç boyunca devam eder.

Çocuğun dinleme, düşünme, kendini ifade etme, algılama, matematik becerisi, okuma, yazma becerini etkilediği için ilerleyen zamanlarda yetişkin hale geldiği zamanda; eğitim, meslek, sosyal hayat, etkinlik, aktivite ve saygılılık gibi durumları da etkiler.

Özel Öğrenme Bozuklukları

Beyindeki farklılıklara bağlı olarak öğrenme yeteneklerinden bir veya birden fazlasında eksiklik ortaya çıkabilir.

Çocukların başarılı olduğu alanlar vardır ancak başarısız olduğu durumlarla da karşı karşıya kalabilir.

Her çocuk tek başına özgür hareket edebilir.

Görme ve işitme sorunları disleksiye bağlı bir durum değildir.

Özel öğrenme güçlüğünün bir birbirine benzer çeşitleri vardır.

Disleksi: dil ve okuma güçlüğü olarak bilinir. Disleksi olduğu düşünülen çocuklar veya ergenler; kelime, cümle ve paragrafları anlama esnasında güçlüklerle karşılaşır.

Diskalkuli: matematikte öğrenme güçlüğü olarak tanımlanır. Diskalkuli olan çocuklar veya ergenler; matematik işlemelerinde örneğin; dört işlemi yapmada, matematik sembollerinin kavramasında ve işlemin sonucu için vereceği cevapta güçlük çekeceği gibi yanlış cevapta verebilir.

Disgrafi: yazma ve öğrenme güçlüğü olduğu söylenir. Disgrafi olan çocuklar veya ergenler; harf yazma, boşluk bırakma, heceleme, noktalama işaretleri gibi alanlarda zorluklarla karşılaşmasıdır.

İşitsel ve görsel işlem güçlükleri; beyne aldığı bilgiyi işleme sırasında karşılaştığı zorluktur. İşitsel ve görsel işlem güçlüğü olan çocuklar ve ergenler; işittiklerini ve gördüklerini dille anlatırken güçlüklerle karşılaşabilir.

Öğrenme Güçlüğü Görülme Sıklığı

Uzmanların paylaştığı oranlar bir birinden farklılık gösterilmektedir. Farklı ölçüm teknikleri nedeniyle bu oran ülkelere göre değişiktir. Öğrenme güçlüğü erkeklerde %1 ile %30 arasında görülür. Çin’de %1, Venezüella’da %3,3 olarak olduğu söyleniliyor.

Öğrenme Güçlüğünün Nedenleri

Uzmanlar öğrenme güçlüğünün kesin bir neden belirtemiyor. Doğumdan itibaren başlayarak öğrenme ve algılama yeteneklerinde bir aksi durum gözüküyorsa öğrenme güçlüğü çektiğinizi söyleyebiliriz.

Genetik Nedenler

Uzmanlar tarafından yapılan araştırmalara göre öğrenme yetersizliği yaşayan çocukların %25 ile %60’ında genetik nedenlerden kaynaklandığı bildirilmiştir. Özel öğrenme güçlüğü sorununu yaşayan çocukların, anne ve babalarında normal orandan 5 ile 12 kat daha fazladır. Bebekler ikiz olacaksa, bebeğin birinde varsa diğerinde olma olasılığı çok yüksektir.

Beyin Hasarı

Beyinde gelecek bir hasar; öğrenme bozukluğu, gelişim sorunları ve hiperaktivite gibi hastalıklarla karşı karşıya kalabilirsiniz.

Nörolojik Fonksiyonlarda Bozukluk

Girdi: gelen bilgiler duyu organımız kulak sayesinde beyne girer ve algılanır. Algılama da bir bozukluk olursa harf veya kelimeleri yanlış anlayabilir. Örnek verecek olursak; çok yerine koç, b yerine d gibi.

İşlem: beyne gelen bilgiler kaydedilme, organize, anlaşılma ve yorumlanma aşamasından geçer. Günler, aylar, harflerin sıralamadaki yerlerin karıştırılmasıdır.

Bellek: tekrar kullanılmak üzere gelen bilgilerin kaydedildiği alandır. Öğrenme bozukluğunda bu sorun çok az görülür.

Çıkış: gelen bilgi bellekte kaydedilir. Tekrar kullanılıp vücuda gönderilir ve öğrenme işlemi gerçekleşir. Özel öğrenme bozukluğunda çocuk; öğrendiği bilgiyi uygulamak ister. Yazı yazma, ip atlama, topu atma gibi işlemleri yaparken zorluklarla karşı karşıya kalabilir.

Okul Öncesi Dönemde Öğrenme Güçlüğünün Belirtileri

Dil bilgisinin gelişmesinde sorunlar olabilir. Konuşma ve yanlış telaffuz etme durumları olur. Kelime bilgisi az ve yavaş gelişir.

Bilişsel yeteneklerde zayıf algılama sorunları

Kavrama yeteneklerinde zayıf algılama sorunları

Yetersiz yetenek gelişimi (öz bakım becerilerinde aksama güçlüğü, çizim sorunu, dikkatsizlik)

Dikkatsizlik ve bellek işleminde meydana gelebilecek sorunlar (sayılar, alfabe, haftanın günlerinin öğrenimi ve karışıklık)

Okul Dönemine İlişkin Belirtiler

Akademik başarı: okulda elde ettiği başarı kendi yaşlarındaki arkadaşlarına ve zekasına göre düşüktür. Derslerde elde ettiği başarı normal, çok başarı olduğu gibi bazı derslerde de düşük olabilir.

Okuma Becerisi: bir kitabı okurken okuma hızı ve anlaşılabilirliği yaşıtlarına göre azdır. Harfleri seslendirme aşamasında şekli ve sesi açısından birleştiremez.

Yazma becerisi: yaşıtlarıyla karşılaştırıldığında yazdıkları yazı okunma oranı azdır. Bir sınıfta yazı yazdırıldığı esnada yaşıtlarına göre yavaş yazar. Yazı yazarken de harf, sayı, kelimeleri ters ve yanlış yazabilir. Yazı yazma esnasında; küçük büyük harf, noktalama, hece bölme, boşluk bırakma gibi sorunlarla karşı karşıya kalır.

Aritmetik beceriler: matematikte dört işlemi yaparken zorlanır. Parmakla saymak ister. Sonuca varıldığında yanlış cevap vermiş olabilir. Sınıfta arkadaşları ve yaşıtları arasında çarpım tablosunda güçlük çeker.

Çalışma alışkanlığı: sınıfta öğretmen ders verdiğinde not etmekte geri kalabilir. Yavaş davranır. Ders çalışır ancak çok ara verip sıkılır.

Organize olma: odası, eşyaları, çantaları ve giyisileri toplu değil dağınıktır. Defter ve kitaplarını gelişi güzel kontrolsüz kullanır. Sayfa veya satır atlar. Kendine ayrılan zamanı doğru kullanamaz. Kendini organize etmekte güçlük çeker.

Sıraya koyma becerisi: haftanın günleri, sayı, mevsim, sağ, sol, alt, üst, ön, arka, aylar bu sorular sorulduğunda bazen cevap verir. Bazen de cevap vermekte güçlük çekerek yanlış cevap verebilir.

Sözel ifade becerisi: duygu ve düşüncelerini söz ile anlatmakta zorlanır. Normal konuşma durumunda cümle kurarken heyecanlanır. Şaşırır ve cümle kuramaz. Sınıfta  sözel ifade de konuşmak için pek katılmaz.

Motor becerileri: top yakalama, ip atlama gibi oyunlarda başarısız olurlar. İstemeden düşer ve kendini yaralayabilir. Beceriksiz olur.

Nasıl Tanı Konur?

18 yaşında ve altında olan bireylerde zeka düşüklüğü yaşanabilir. IQ testi yapılarak tanı koyulabilir. IQ’su 70’in altındaysa disleksi tanısı koyulabilir. İletişim, kendine bakım, ev yaşamı, toplumsal ilişkiler, beceri, yetenek, kabiliyet, toplumun sağladığı olanakları kullanma, kendini yönetme-yönlendirme, boş zaman, sağlık, güvenlik gibi alanlarda yetersizlik ve bozukluk görülmesi gerekmektedir.

Öğrenme Güçlüğü Eğitimi

Özel öğrenme güçlüğü engellini aşmak için en önemli etken eğitimdir. Okulda verilen eğitimler ile öğrenme güçlüğü çeken çocuğun alacakları eğitim bir birinden farklılık gösterir. Çocuk okulda yaşıtlarıyla normal eğitim alır. Öğretmen çocukta gördüğü eksikliği gidermek için bireysel (bire bir) veya grup halinde eğitim verebilir.

Öğrenme güçlüğü çeken bir çocuk için; görsel, işitsel, dokunma, dikkat, arkadaşlık, bellek, motor, koordinasyon gibi becerilerinin öğretilmesi, geliştirilmesi ve uygulanması amaçlanmaktadır. Eğitime destek olarak; dinleme, konuşma, okuma, yazma, kavram ve düşünme süreçleri içinde eğitim verilir.

Öğrenme Güçlüğü Tedavisi

Özel öğrenme güçlüğü (disleksi) hastalığı için bir ilaç veya geçmesi için uygulanacak tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Öğrenme güçlüğüne bağlı olarak dikkat eksikliği, aşarı hareketlilik, depresyon, kaygı bozukluğu gibi psikiyatrik sorunlar bulunuyorsa, bu hastalıklar ilaç ile tedavi edilebiliyor.

En büyük tedavi yöntemi eğitimdir. Örgün eğitimden farklı özel eğitim alınmalıdır. Öğretmenin uyarıları doğrultusunda bire bir eğitim veya grup halinde eğitim uygulanmalıdır. Herhangi bir ilaç tedavisi bulunmuyor. Psikiyatrik hastalıklar bulunuyorsa (depresyon, aşırı hareketlilik, stres, kaygı bozukluğu) ilaç ile tedavi edilebilir.

Öğrenme Güçlüğü Testi

Çocuğunuzun öğrenme güçlüğü olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerini ziyaret ederek bilgi alabilirsiniz. Testin sonucuna bağlı olarak bir eksiklik görülürse ilgili kurumlardan alınacak rapora göre eğitim için rehabilitasyon hizmetlerinden uzman personelimizin desteğiyle hizmet alabilirsiniz.

 

Okuma Yazma Güçlüğü

Okuma - Yazma Güçlüğü

Aileler tarafından çoğu zaman farkedilmeyen,nöropsikiyatrik bir bozukluk olan disleksi bireyin yazma,okuma ve sayısal işlemleri öğrenememesinin belirtisi olduğunu ifade eden uzmanlar,aileleri dikkatli olmaları konusunda uyarmaktadır.

Okuma yazma güçlüğü özel bir durum olup bir ya da birkaç alanda görebilirsiniz.Çocuğunuz ilköğretime başladığında okuma ve yazmayı yaşıtlarından yavaş ve zor öğrenmesi teşhis için belirleyici unsurlardan birisidir.Okuma yazma alanlarında problem yaşayan çocuklar anlama düzeyi olarak yaşıtlarından geri de seyreder.Okuma yazmayı öğrenebilmesi çoğu zaman gecikmeli olup, okurken bir alt veya bir üst satıra atlayabilir, heceyi yutabilir veya harfleri birbirleriyle karıştırabilir.Durum böyle olunca da okuduklarına bir anlam veremezler.

Okumayı öğrenen çocuk bir mucizeyi başarmış gibi sevinerek büyük bir başarının hazzını yaşar.Anladıklarını kaleme geçirir yazarsa bu mutluluk daha büyük olur.Artık birinin kitap okumasına gerek kalmadan kendisi okuyabilir anladıklarını çevresindekilere anlatır.Ailesine,çevresine bağımsız bir hayat sürer.

Tabii çocuk bu süreçleri yaşayabilmesi için öncelik bedensel,duygusal,zihinsel ve sosyal açıdan önemli bir olgunluk düzeyine ulaşması gerekmektedir.Ayrıca olgunluk düzeyine erişen çocuklar bazı yeteneklere sahip olması gerekir.Çocuğun okuma yazma becerisini kazanabilmesi için sağlıklı olması ve psiko - motor açıdan belli bir olgunluk düzeyinde olması gerekmektedir.Aynı zamanda çevre ile iletişim kurma arzusu içinde olması,belli bir zeka düzeyine sahip olması okuma yazma becerisi kazanmasına kolaylık sağlayacaktır.Çünkü çocuğu öğretilmek istenen mekanik okuma değil,anlayarak okumadır.